17 Ocak 2017

CİVANPERÇEMİ ÇİÇEĞİ ( Achillea )

Civanperçemi bitkisinin genel görünümü.

Civanperçemi ( achillea ), papatyagiller ( asteraceae ) familyasındandır.  Yararlı bir bitki cinsidir, seksen kadar türü vardır. Bu bitkilerden  çoğu ülkemizde doğal olarak yetişmektedir, bazıları ise endemiktir. Sadece ülkemizde yetişmektedir.  ( Ayrıca,  tanacelum / pireotu  türlerine de civanperçemi denir. Kaynak: Türkçe Bitki Adları Sözlüğü - Turhan Baytop )

Civanperçemi türleri içinde en fazla  tanınan  ve bilinen 'achillea millefolım' dır. Millefolim 'bin yaprak' demektir. Çok yıllık bir bitkidir,  dünyanın çoğu yerlerinde yetişmektedir.  Odunsu bir gövdesi ve çok parçalı yaprakları vardır.

Kan durdurucu ve yara tedavi edeci özelliklerinden dolayı,  savaşlarda ilaç yerine kullanılmıştır.  Civanperçemine bu yüzden bazı ülkelerde ; ' Bitkilerin doktoru olan bitki.', ' Tanrının eli otu' gibi adlar verilmiştir.


Civanperçeminin yaprakları çok parçalıdır.
Bu nedenle bir adı da 'binbiryaprak otu' dur.
Civanperçemi, ülkemizde de çok tanın bir bitkidir. Hemen hemen bütün bölgelerimizde ve her yerde yetişmektedir. Yol kenarlarında, dere kenarlarında, tarlalarda yetişir.  Çok fazla yöresel adı vardır. Binbiryaprak otu, Akbaşlı, Barsama otu, Ayvadana, Baytaran, Kandil çiçeği, Hanzebel, Ebülmülük, Yılan otu,  Asker otu, Kesik otu bunlardan bazılarıdır. ( Kaynak: Türkiye Bitkileri Sözlüğü - Ertan Tuzlacı,  Türkce Bitki Adları Sözlüğü - Turhan Baytop )

Civanperçemi, ayni zamanda mitolojik bir bitkidir. Homeros, İlyada adlı eserinde  bu bitkiden de söz etmiştir. Truva ( troia )  savaşında,  Aşil ( Akhilleus ) Paris tarafından topuğundan vurulunca, Afrodit yarası için civanperçemi kullanmasını istemiştir. Aşil, askerlerinin yaralarını civanperçemi  ile tedavi ettirmiştir.  Bitkinin botanik adının ( Achillea ), Achilleus'tan geldiği kabul edilir. Bu nedenle civanperçemine,  'aşil otu' da denir.

'Civan', daha çok  asker olan gençler için kullanılmaktadır. Bitkinin yaprakları ise, 'perçeme' benzetilmiştir.

Civanperçemi sadece tıbbi  bir bitki değildir. Taze yaprakları sebze olarak yenir, salataya katılır. Bazı Avrupa ülkelerde kurutulan yaprakları  baharat olarak kullanılmaktadır. Eskiden  bira ve boya yapımında kullanılmıştır.

Civanperçemi, güzel çiçekli  ve hoş  kokuludur,  bu nedenle  süs bitkisi olarak ta yetiştirilmektedir. Daha gösterişli çiçek açan hibrit türleri de üretilmiştir.  Çiçekleri toplu halde  ve şemsiye şeklindedir. Beyaz, pembe, sarı ve nadiren kırmızı çiçek açan çok fazla  türü vardır. Ancak, birbirine çok benzeyen bu çiçekleri ayırmak çok zordur. Bu nedenle hepsi  ayni adla söylenir.

Civanperçemi, soğuğa, sıcağa  ve kuraklığa dayanıklı bir bitkidir.  Çiçek olarak, güneşli yerleri ve kuru toprakları tercih etmektedir.  Tohumdan ve kökten ayırarak üretilebilir. Yetiştirmek için doğadan temin edilebileceği gibi, daha gösterişli çiçekler açan  hibrit  tohumlardan da üretilebilir.

Civanperçemi çiçekleri ( Doğal )

Sarı çiçekli civanperçemi

Civanperçemi ( Achillea )

Civanperçemi ( Achillea )

Civanperçemi ( Achillea )

Civanperçemi ( Achillea )

Civanperçemi ( Achillea )

Civanperçemi  ( Achillea )

Beyaz çiçekli civanperçemi

Civanperçemi, arı ve kelebekleri kendine çeken bir bitkidir.